Karanlık Tasarımlar (Dark Patterns)
KARANLIK TASARIMLAR KİTABI
Dijitalleşme arttıkça, dijitalleşmeyi istismar eden yöntemler de aynı ölçüde artmıştır. Dijital ortamda tüketiciler aldatılmakta ve dijital tuzaklara çekilmektedir. Tüketicilerin bilişim sistemlerini kullanma alışkanlıkları, bilişim okuryazarlıkları ve dalgınlıkları istismar edilerek iradeleri sakatlanmaya çalışılmaktadır.
Bazen bir düğmenin rengi, konumu veya bir ifadenin boyutu bile aldatıcılık için araç olarak kullanılabilmektedir. Bu tasarım hileleri o kadar yaygındır ki, neredeyse her mecrada görülebilmektedir. Yapay zeka ile bu dijital tuzaklar kullanıcı otonomisini ortadan kaldıracak bir boyuta taşınmıştır.
Dijital ortamların kullanıcı arayüzlerinde yapılan teknik müdahalelerle kullanıcıların karar verme veya seçim yapma iradesini etkileyen hileli davranışlar karanlık tasarımlar (dark patterns veya dark commercial patterns) olarak adlandırılmaktadır.
Karanlık tasarımlar, aldatıcı, yanıltıcı ve hileli örüntülerin genel adıdır.
Dijital ortama güveni tesis etmek için karanlık tasarımlara karşı çok boyutlu bir hukuki mücadele başlatılmıştır.
Karanlık Tasarımlar kitabında, karanlık tasarımların teknik ve hukuki boyutları ele alınmıştır. Karanlık tasarımlar (dark patterns) Avrupa Birliği Hukuku ve Türk Hukukuyla mukayeseli olarak incelenmiştir.
Kitapta Ele Alınan Temel Konular
- Yaygın Karanlık Tasarım Yöntemleri
- Karanlık Tasarımların Ortak Özellikleri
- Aldatıcı, Yanıltıcı, Hileli Karanlık Örüntüler
- Avrupa Birliği Hukukunda Karanlık Tasarımlarla Mücadele
- GDPR, EPD, DSA, UCPD, UCTD, CRD, DMFSD, AI Act, DMA, Data Act, DFA bağlamında karanlık tasarımlar
- Türk Hukukunda Karanlık Tasarımlarla Mücadele
- KVKK Bağlamında Karanlık Tasarımlar
- Borçlar ve Tüketici Hukuku Bağlamında Karanlık Tasarımlar
- Reklam Hukuku Açısından Karanlık Tasarımlar
- Elektronik Ticaret Hukukunda Karanlık Tasarımlar
